Czym grozi spalanie śmieci.

Coraz częstszą metodą oszczędzania węgla oraz pozbywania się odpadów gospodarczych jest spalanie śmieci w domowych piecach i ogniskach. Najczęściej spalaniu ulegają odpady typu: papier, kartony, mieszane materiały z opakowań (tworzywa sztuczne – plastik, folia; metal – puszki po napojach), stare umeblowanie.

Spalając śmieci w domowych piecach węglowych, a także na ogniskach koło naszych domów wytwarzmy ogromna ilosć lotnych zanieczyszczeń o których szkodliwości nie trzeba chyba nikogo przekonywać.

Warto jednak wspomieć o kilku czynnikach mających decydujący wpływ na konieczność i wręcz nasz obowiązek powstrzymania się przed tym procederem, tym bardziej że istnieje cały szereg metod umożliwiajacych pozbywanie się uciążliwych odpadów w sposób bardziej ekologiczny , a co za tym idzie także zdrowszy dla nas i naszych dzieci.

Pierwszy z nich to fakt iż zanieczyszczenia są emitowane z tzw. źródeł emisji niskiej, czyli niskich kominów domostw lub ewentualnie małych lokalnych kotłowni. W takiej sytuacji niemożliwe jest wyniesienie poduktów spalnia na duże odległości i ich rozproszenie na większym obszarze przez wiatr, czego efektem jest lokalny wzrost stężenia substancji zanieczyszczających w powietrzu atmosferycznym. Stan ten szczególnie nasila się w okresie jesienno-zimowym, zarówno ze względu na sezon grzewczy, jak i niesprzyjające rozprzestrzenianiu się zanieczyszczeń czynniki, takie jak niska temperatura oraz duża wilgotność względna powietrza.

W procesach spalania ważną rolę odgrywa temperatura spalania, gdy jest niewłaściwa (zbyt niska) w emitowanych spalinach powstają zanieczyszczenia, których oddziaływanie na środowisko naturalne i zdrowie ludzi jest bardzo szkodliwe.
Spalanie różnego rodzaju materiałów w paleniskach domowych odbywa się właśnie w niskich temperaturach (200–500 °C).
Procesowi temu towarzyszy emisja zanieczyszczeń do atmosfery, takich jak:

• pył (suchy)
• związki organiczne oznaczone jako węgiel całkowity
• tlenek węgla (CO)
• nieorganiczne związki chloru oznaczone jako HCL
• nieorganiczne związki fluoru oznaczone jako HF
• tlenki azotu jako NOx
• dwutlenek siarki (SO2)
• metale ciężkie zaliczane do klasy I (kadm, rtęć, tytan), II (arsen, kobalt, nikiel, selen), III (ołów, chrom).

Wdychając powietrze zawierające te szkodliwe związki chemiczne, nieodwracalnie niszczymy nasze zdrowie. Oddychanie zanieczyszczonym powietrzem może powodować nowotwory płuc i wątroby, uszkadzać płód i strukturę jego kodu genetycznego. Produkty powstające podczas spalania śmieci mają także bardzo silne działanie alergizujące i mogą prowadzić do powstania groźnych uczuleń.

Chorobotwórcze i śmiercionośne substancje przedostając się do otoczenia, osiadają na roślinach i przedmiotach, gdzie pozostają przez wiele lat. Następnie wraz z wdychanym powietrzem i pożywieniem (zboża, warzywa, owoce) substancje te dostają się do naszego organizmu o czym większość z nas nie wie, ponieważ związki te są niewidoczne i bezwonne.

Szczególne zagrożenie dla środowiska i zdrowia ludzi niosą tlenki azotu (głównie NO i NO2), dwutlenek siarki (SO2), tlenek węgla (CO), a także drobny pył zawierający związki metali ciężkich (zwłaszcza toksycznego ołowiu i kadmu).

- Oddziaływanie zanieczyszczeń SO2 u ludzi powoduje trudności w oddychaniu, a u roślin zanik chlorofilu, czego widocznym efektem jest zamieranie blaszek liściowych. Dwutlenek siarki jest przyczyną powstawania siarczanów i kwasu siarkowego, co prowadzi do suchych i mokrych opadów kwaśnych deszczy. Stopniowo kumulując się w glebie, powoduje jej zakwaszenie i zasolenie. Działa korozyjnie na konstrukcje metalowe.

- Tlenki azotu są przyczyną podrażniania i uszkodzenia płuc. Zawartość 280 mikrogramów NO2/m3 prowadzi do śmiertelnego zapalenia płuc, a około 47 mikrogramów NO2/m3 do bronchitu. Stężenie 0,1 mikrogramów NO2/m3 powoduje u roślin uszkodzenie liści. Podobnie jak dwutlenek siarki tworzy w powietrzu kwas azotowy, a odkładając się w glebie w postaci azotanów, szkodliwie podwyższa ich zawartość w produktach roślinnych.

- CO jest trujący dla ludzi i zwierząt. Wiąże czerwone ciałka krwi, utrudniając transport tlenu. Oddziałuje także na centralny układ nerwowy. W powietrzu utlenia się do CO2.

- Pył odkładając się w glebie powoduje szkodliwe dla zdrowia człowieka zanieczyszczenie roślin metalami ciężkimi. Przyspiesza powstawanie trójtlenku siarki (SO3), który w powietrzu atmosferycznym tworzy z parą wodną aerozol kwasu siarkowego.

- W wyniku samorzutnych reakcji chemicznych z emitowanych pyłów zawierających węgiel organiczny i nieorganiczne chlorki, w obecności metali ciężkich (głównie miedzi) jako katalizatora oraz tlenu i pary wodnej z powietrza, powstają inne – szczególnie groźne – związki zwane dioksynami i furanami. Należą one do grupy związków kancerogennych, czyli rakotwórczych, a powstają jako produkty uboczne spalania różnych odpadów. Tak często praktykowane przez ludzi spalanie materiałów, takich, jak: drewna meblowego, zawierającego chlorowane fenole – czyli substancje do jego konserwacji oraz pozostałości farby i lakierów, które z kolei zawierają metale ciężkie (głównie I klasy, np. rtęć); torb plastikowych z polietylenu czy papieru bielonego nieorganicznymi związkami chloru z nadrukiem farb kolorowych o dodatkowej zawartości różnego rodzaju metali ciężkich – powodują powstawanie tych szczególnie groźnych dla zdrowia ludzi związków.

Stężenie dioksyn i furanów w wydobywającym się z domowych kominów dymie może wynosić nawer 100 nanogramów/m3, dla porównania ich dopuszczalne stężenie wynosi 0,1 nanograma/m3 (norma dla spalarni śmieci).

Człowiek, żyjący w podobnej okolicy, wdycha dioksyny wraz z zanieczyszczonym powietrzem, najprawdopodobniej odżywia się też skażonym mięsem i pije mleko z dioksynami (do organizmu zwierząt gospodarskich dostają się także przez układ pokarmowy i oddechowy).

Jak zapobiegać.

Zgodnie z Art. 71 Ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 628) kto wbrew zakazowi termicznie przekształca odpady poza instalacjami i urządzeniami do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów lub termicznie przekształca lub dopuszcza do przekształcania odpadów niebezpiecznych w spalarniach albo w innych instalacjach, które nie spełniają wymagań przewidzianych dla spalarni odpadów niebezpiecznych, albo w urządzeniach podlega karze aresztu albo grzywny.

2) Segregując śmieci.

Tym bardziej że jako mieszkańcy Bramek mamy to zadanie ułatwione. Nasza miejscowość objęta jest bowiem gminnym programem selektywnej zbiórki odpadów. O programie piszemy szerzej w artykule "Selektywna zbiórka odpadów" w dziale "Ekologia"

Pamiętajmy.
Spalając śmieci nieodwracalnie niszczymy zdrowie swoje i swoich bliskich, a także niszczymy środowisko w którym żyjemy.

Ulotka dotycząca spalania śmieci wydana staraniem Sołectwa Bramki.

informacje opracowano na podstawie artykułu mgr inż. ochrony środowiska Barbary Łysik